Wycena firmy metodą majątkową

Podejście majątkowe  w wycenie przedsiębiorstwa (ang. Asset-Based Approach) obejmuje grupę metod, które wyznaczają jego wartość poprzez wartość jego majątku, czyli posiadanych aktywów pomniejszoną o obce źródła finansowania czyli pasywa obce. Oznacza to, iż wycena firmy metodami majątkowymi polegają na wyznaczaniu wartości poszczególnych składników majątku przedsiębiorstwa, bardzo często w sposób przybliżony, a następnie skorygowaniu sumy tych wartości o zobowiązania obce przedsiębiorstwa. Metody majątkowe są metodami najbardziej rozpowszechnionymi i historycznie najstarszymi. 

Rodzaje metod majątkowych

Informacja zarówno o składnikach aktywów, jak i pasywów przedsiębiorstwa zawarte są w jego bilansach sporządzonych na koniec okresu sprawozdawczego. Te z kolei uzależnione są od sposobu ich prezentacji i uzyskiwania dodatkowych informacji, np. poprzez zderzanie wartości księgowej firmy z rynkową. Metody majątkowe są najstarszymi narzędziami wyceny podmiotów gospodarczych i po dziś dzień mają pierwszorzędne znaczenie. Obecnie sposób ten jest jednym z najpopularniejszych, gdyż odnosi się do największej ilości przedsiębiorstw, czyli firm, których działalność opiera się o niezbędne składniki majątkowe, takie jak nieruchomości czy maszyny. Zarówno w praktyce, jak i literaturze fachowej możemy wyróżnić następujące rodzaje metod majątkowych:

  • metodę księgową;
  • metoda skorygowanych aktywów netto (SAN);
  • metodę likwidacyjną;
  • metodę odtworzeniową.

Metoda księgowa

To najstarsza, najprostsza i jednocześnie najbardziej rozpowszechniona metoda. Opiera się o zapisy księgowe poszczególnymi pozycji aktywów a pasywów. Wartość księgowa aktywów zostaje pomniejszona o sumę różnego rodzaju zobowiązań, zarówno długo-, jak i krótkookresowych.  Wycena firmy tą metodą  jednak rzadko odzwierciedla faktyczny stan rzeczy. Dzieje się tak przede wszystkim z uwagi na :

  • historyczny charakter cen (nieuwzględnienie inflacji);
  • istotne różnice pomiędzy zużyciem ewidencyjnym a zużyciem fizycznym i ekonomicznym;
  • subiektywizm przy dokonywaniu wyceny (zawyżanie bądź zaniżanie wartości poprzez brak fachowego, obiektywnego spojrzenia);
  • Istotna różnica w porównaniu do wartości rynkowej.

Ponadto, metoda ta nie uwzględnia wartości z kont pozabilansowych czy brak w bilansie istotnych dla działalności przedsiębiorstwa niektórych składników niematerialnych takich jak np. reputacja, , kluczowy personel, klienci. Prostota, szybkość wykonania tej wyceny oraz jej niski koszt to jedyne i najważniejszej jej zalety.

Metoda skorygowanych aktywów netto (SAN)

To rozszerzona i udoskonalona metoda księgowa. W odróżnieniu od pierwotnej wersji zastępuje wartości księgowe rynkowymi. Oznacza to, iż przy wycenie potrzebne może być zaangażowanie rzeczoznawcy majątkowego. Biorąc jednak pod uwagę, że poza wyceną rynkową księgowej wartości środków trwałych, wycenie podlegać będą również wartości niematerialne i prawne, a także wszelkie aktywa finansowe, , proces może okazać się czasochłonny i kosztowny. Niemniej metoda ta jest najbardziej rzetelna w kontekście rzeczywistego określenia wartości wycenianego przedsiębiorstwa.

Metoda likwidacyjna

Metoda likwidacyjna stosowana jest dla przedsiębiorstw które utraciły rentowność lub będących w procesie likwidacji bądź upadłości. Oblicza się ją poprzez oszacowanie wartości likwidacyjnej. Jest to suma wpływów, jaką można uzyskać ze sprzedaży składników majątku. Następnie odejmuje się od tej wartości hipotetyczne koszty likwidacji związane np. z rozbiórką czy demontażem urządzeń. Metoda ta wymaga sporządzenie inwentaryzacji majątku firmy, a w dalszej kolejności jego oceny technicznej i faktycznego zużycia. Największą zaletą tej metody jest jej prostota i szybkość sporządzenia oraz bezpośrednie odnoszenie się do uwarunkowań rynkowych. Największą zaś wadą jest jej ograniczone zastosowanie oraz duża podatność na manipulacje. .

Metoda odtworzeniowa

Sumą wartości składników majątku przedsiębiorstwa w tym przypadku jest suma środków potrzebnych do odtworzenia obecnego majątku. Jest to swoistego rodzaju analiza posiadanych składników majątkowych i podjętych przedsięwzięć w celu stworzenia majątku na poziomie obecnego, przy uwzględnieniu takiego samego stopnia zużycia technicznego i moralnego. Przy szacowaniu tej wartości uwzględnia się ceny rynkowe, obecny stan zużycia środków trwałych oraz inflację (inflacja sprawia ze ceny nabycia środków trwałych nie uwzględniają zmian siły nabywczej pieniądza). Wycena firmy tą metodą, mimo iż rzadko wykorzystywana, pozwala na rzetelne i rzeczywiste zaprezentowanie wartości majątku danego przedsiębiorstwa. Niemniej jest czaso- i pracochłonna, nie uwzględnia się przy niej dochodowości przedsiębiorstwa, a analizy wykonywane w ramach niej mogą nie objąć takich kwestii, jak np. reputacja firmy. Stosuję się tę metodę najczęściej do analizy czy korzystniej jest kupić całą firmę czy też zbudować ją od podstaw.

Wady i zalety metod majątkowych

Do podstawowych zalet metody majątkowej należy:

  • prostota obliczeń, które odbywają w oparciu o przejrzyste zasady i obejmują wartości oraz dane dostępne lub mogące być łatwo pozyskane przez każdego przedsiębiorcę;
  • wysoka użyteczność w przypadku firm o dużym udziale trwałego majątku;
  • możliwości porównawcze w kontekście wartości rynkowej innych przedsiębiorstw;
  • przydatna zwłaszcza dla przedsiębiorstw mających duży majątek, lecz generujących niewielkie zyski lub mające trudność w sporządzeniu prognozy wyników.

Do istotnych wad metody majątkowej należą przede wszystkim:

  • wycena firmy nie obejmuje lub jest trudna do zastosowania w kontekście wartości niematerialnych przedsiębiorstwa (reputacja firmy, marka, kwalifikacje pracowników, pozycja na rynku,  baza klientów, know-how);
  • abstrahowanie od dochodowości firmy, jej potencjału rozwoju i zmiany pieniądza w czasie.
  • podatność na manipulacje i duża zależność od przyjętych zasad księgowości.

Czytaj więcej na temat wyceny przedsiębiorstwa

Ireneusz Wydrzyński

Absolwent SGH, ostatnio także studiów typu MBA z zakresu Controlling i Finanse Przedsiębiorstw. Wieloletni praktyk w zarządach spółek, głównie związanych z motoryzacją. Bogate doświadczenie w pozyskiwaniu środków unijnych. Strateg biznesowy, wskazujący kierunki oraz doskonale potrafiący ocenić możliwości i szanse rozwoju biznesu.

Menu