Zarząd Sukcesyjny

Rząd przyjął projekt ustawy o  “Zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej”. Ustawa ma umożliwić płynne kontynuowanie działalności firmy po śmierci właściciela.

Przyczyny, stan obecny:

W obecnym stanie prawnym wraz ze śmiercią osoby prowadzącej JDG (jednoosoobową działalność gospodarczą) kończy się byt prawny tego przedsiębiorstwa. Wiąże się z tym szereg problemów, a najważniejsze z nich to:

  • ograniczone możliwości posługiwania się firmą (nazwą) przedsiębiorcy po jego śmierci;
  • nikłe szanse na wznowienie działalności przedsiębiorstwa w przypadku braku porozumienia wszystkich spadkobierców w kwestii kontynuacji działalności;
  • wraz ze śmiercią przedsiębiorcy wygasają umowy o pracę, pełnomocnictwa, niektóre umowy cywilno-prawne (np. umowy zlecenia, o ile inaczej w nich nie zastrzeżono), a także decyzje administracyjne (np. koncesje, licencje, zezwolenia), niezbędne do prowadzenia danego rodzaju działalności gospodarczej;
  • brak możliwości kontynuacji rozliczeń podatkowych;
  • przejęcie w zakresie uprawnień i obowiązków podatkowych praw o charakterze niemajątkowym, jakie przysługiwały spadkodawcy, wyłącznie pod warunkiem dalszego prowadzenia działalności gospodarczej przez spadkobiercę na własny na rachunek (art. 97 par. 2 ustawy – Ordynacja podatkowa);
  • problem z dostępem do rachunku bankowego prowadzonego na potrzeby działalności przedsiębiorstwa i możliwością dokonywania z niego wypłat;
  • pomoc publiczna otrzymana na podstawie umów, które są w trakcie wykonywania, musi być zwrócona w całości wraz z odsetkami od dnia jej przekazania przez podmiot finansujący.

Regulacja:

Przyjęty projekt przewiduje zmianę łącznie 25 aktów prawnych, w tym ustaw podatkowych.

Ustawodawca postanowił uregulować kwestię kontynuowania działalności gospodarczej przez spadkobierców zmarłego przedsiębiorcy, poprzez kilka generalnych mechanizmów, które w skrócie można opisać następująco.

Powstała definicja/określenie “przedsiębiorstwo w spadku”  O “przedsiębiorstwie w spadku w rozumieniu ustawy będzie można mówić tylko w okresie od chwili śmierci przedsiębiorcy do dnia wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego, a jeżeli zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony – do dnia wygaśnięcia uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego.

“Zarząd sukcesyjny” to z kolei tymczasowy zarząd przedsiębiorstwem w spadku, powierzony jednej osobie, która  posiada umocowania do czynności sądowych, pozasądowych oraz do prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku. Wiąże się to także z obowiązkami podatkowymi oraz względem zakładu ubezpieczeń społecznych.

Nie ma przeszkód aby zarządcą sukcesyjnych był małżonek zmarłego przedsiębiorcy albo następca prawny.

Zarząd sukcesyjny będzie można odwołać w każdym czasie i  nie będzie mógł trwać nie dłużej niż dwa lata. UStawodawca  z ważnych przyczyn dopuszcza możliwość przedłużenia przez sąd o maksymalne kolejne 5 lat.

Tym samym zarząd sukcesyjny ma charakter tymczasowy i będzie mógł funkcjonować do czasu podziału spadku.

Proponuje się wprowadzenie dość nietypowego rozwiązania tj. zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn m.in. otrzymanego w spadku przedsiębiorstwa. Taka zmiana wydaje się być celowa, biorąc pod uwagę uzasadnienie do projektu ustawy i nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby ustawodawca nie poszedł o krok dalej. W omawianym projekcie zaproponowano dodatkowo zwolnienie z podatku także darowizny otrzymanego w spadku przedsiębiorstwa (w tym również na rzecz osób niezwiązanych z darczyńcą więzami rodzinnymi).

Taka zachęta ustawodawcy do prowadzenia przedsiębiorstwa po śmierci przedsiębiorcy pozwoli m.in. na neutralne podatkowo wniesienie otrzymanej w spadku zorganizowanej części przedsiębiorstwa do osobowej spółki prawa handlowego i następnie dalsze działania mające na celu optymalne wykorzystanie otrzymanego majątku.

Wykaz prac legislacyjnych:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12300657

Ireneusz Wydrzyński

Absolwent SGH, ostatnio także studiów typu MBA z zakresu Controlling i Finanse Przedsiębiorstw. Wieloletni praktyk w zarządach spółek, głównie związanych z motoryzacją. Bogate doświadczenie w pozyskiwaniu środków unijnych. Strateg biznesowy, wskazujący kierunki oraz doskonale potrafiący ocenić możliwości i szanse rozwoju biznesu.

Menu